Có thể nói, nước ta là nước có sức tăng trưởng nhanh về diện tích trồng cây ăn trái. Dù là khoa học công nghệ của ta vẫn còn đi sau các nước trên một số lĩnh vực nhưng đã nỗ lực khẳng định ta có những giống cây ăn trái không hề thua kém Thái lan (nước đi trước ta một thời gian dài) ở cùng chủng loại như: giống xoài cát Hòa Lộc, Bưởi da xanh, nhãn xuồng cơm vàng, sapo, chôm chôm nhãn, sầu riêng 9 Hóa, sầu riêng Ri6... Đặc biệt hiện nay việc triển khai thực hiện qui trình sản xuất Global GAP, VietGAP, sản xuất sạch và an toàn đã góp phần làm tăng uy tín cho thương hiệu trái cây Việt Nam, nâng cao chất lượng sản phẩm của mình trên thương trường cạnh tranh quyết liệt. Tất nhiên để cây trái Việt Nam cạnh tranh không sợ thua kém ai thì vẫn còn nhiều việc cần phải làm và có thời gian để làm thật tốt. Nhưng không thể chần chờ trông đợi bởi thời gian không bao giờ dừng để chờ đợi một ai trong cuộc chạy đua quyết liệt của thương trường. Để làm tốt việc này, cần:

Trước mắt hạn chế cho được hiện tượng sử dụng giống cây ăn trái ngoại tràn lan, chưa qua khảo nghiệm, chưa được tính toán hệ quả cuối cùng cần được khuyến cáo mạnh trong tâm lý nông dân ham trồng cây ăn trái ngoại. Khuyến khích việc thâm canh giống cây ăn trái đã có thương hiệu tốt trong nước và có uy tín trên thương trường quốc tế. Việc nhanh chóng ứng dụng các tiến bộ vào sản xuất là đáng khuyến khích (nhất là việc ứng dụng tiến bộ về giống mới) nhưng tình hình sử dụng một cách tràn lan, không rỏ nguồn gốc, không quản lý nổi cần được khuyến cáo ngăn chặn để tránh thiệt hại về sau là việc nên làm . Theo một số nhà quãn lý, nhiều giống cây trái của Việt nam được dán nhãn xuất xứ từ các nước như Thái Lan, Malaysia, Đài loan (Trung Quốc).. được công khai buôn bán (thậm chí có những hội chợ thì chúng cũng xâm nhập vào dễ dàng). Những giống ngoại nhập chưa qua khảo nghiệm, chưa được cấp phép buôn bán vẫn được những người hám lợi kinh doanh. Ở nhiều hội chợ về cây ăn trái được tổ chức, người xem không khỏi ngạc nhiên trước hàng loạt giống lạ (đã được kiểm nghiệm chưa- Chưa rõ?) như Mận xanh Thái, xoài Úc, xoài Đài,..được trưng bày với giá không phải là rẻ rắm gì. Chất lượng cây trồng và hiệu quả kinh tế của chúng ra sao thì vẫn còn mù mờ, chưa có cơ quan nào kết luận. Thậm chí chẳng có ai chịu trách nhiệm cả về kết quả cuối cùng.!? Chính sự mù mờ này có khi còn làm ảnh hưởng rất lớn đến những thương hiệu uy tín của cây trái Việt Nam. Như trường hợp sầu riêng Ri6- vẫn còn bị hiểu lầm đây là giống nhập ngoại mà có chứ không phải giống sầu riêng chính gốc của Việt Nam. Điều này thì không thể nào chấp nhận được rồi…? đó là ý kiến mà anh Nguyễn văn Trận (Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh) đã phát biểu trong khi đi thăm hội chợ tại Tiền Giang mà tôi đã gặp. Theo anh đây là một hiểu lầm đáng tiếc nếu không được giải thích đến nơi đến chốn từ cơ quan khoa học, qua cơ quan thông tin đại chúng và của hệ thống khuyến nông các nơi để nông dân được biết một cách thấu đáo hơn thì quả là thiệt.

Các cơ quan khuyến nông nên khuyến khích nông dân thâm canh giống cây nội chất lượng cao; giống được các cơ quan chuyên môn du nhập về cây ăn quả đã được khảo nghiệm có kết quả để trồng theo các quy trình tiên tiến nhằm có sản phẩm tốt là việc rất cần làm. Các cơ quan xúc tiến thương mại cần giúp nông dân xây dựng thương hiệu, quảng bá thương hiệu cây ăn trái vào thương trường một cách tích cực rộng rải hơn. Tăng cường trách nhiệm nhà nước trong quãn lý giống cây trồng vật nuôi nông nghiệp, trong đó có cây ăn trái một cách hiệu quả hơn Về phía nông dân và tổ chức nông dân cần giúp nhau hình thành nên các loại hình sản xuất hợp tác cùng sản xuất lượng sản phẩm tốt, chất lượng cao, sản lượng lớn theo quy trình canh tác mới được phổ biến từ các cơ quan chuyên môn để đảm bảo cho việc tiêu thụ nông sản phẩm dễ dàng. Mạnh dạn học tập cách làm ăn từ phía nông dân các nước để có thêm nhiều kinh nghiệm trong việc sản xuất hàng hóa, cạnh tranh thị trường tích cực và hiệu quả hơn. Việc tổ chức các hội thảo chuyên đề, các hội thi, hội chợ về cây ăn trái các cấp được tổ chức hàng năm tại các tỉnh thành, khu vực trong cả nước là việc nên làm để giúp nông dân có cơ hội giao lưu tìm hiểu thông tin, xúc tiến thương mại.

(Đặng Văn Thành)